اصول چهارده گانه مدیریت از هنری فایول

این اصول چهارده گانه مدیریت که توسط پدر مدیریت کلاسیک, هنری فایول مطرح شده است را می توان از مهمترین اصول و مفاهیم مدیریتی بخصوص در بحث مدیریت بهره برداری مرکز خرید به حساب آورد. این اصول مهمترین مواردی است که هر مدیر نیاز به دانستن و درک کردن آنها دارد.

اصول چهارده گانه مدیریت هنری فایول درنگاه اول ساده و مشخص است, اما به وضوح می توان عدم رعایت و درک این موارد را در تمامی صنعت ها و مدیریت های بخش ها و کشور های مختلف از جمله ایران مشاهده کرد.

هنری فایول اصول چهارده گانه مدیریت را در قرن بیستم منتشر کرد که باعث پیشرفت چشمگیر مدیریت و تجارت در کشور های اروپایی و آمریکا شد.

اصول چهارده گانه مدیریت

اصل اول؛ تقسیم کار

اولین اصل در چهارده گانه مدیریت, تقسیم درست و برنامه ریزی شده کار است. تقسیم کار می بایست باعث مشخص شدن دامنه فعالیت های هر فرد یا گروه مشخص شود, تا بتواند باعث ایجاد هماهنگی و تلاش در انجام صحیح فعالیت مشخص شده شود. تقسیم کار در نگاه اول برای هر فرد کار بسیار ساده ایست, اما اگر همین کار ساده با دقت و مطابق توانایی های هرد فرد مشخص نشود می تواند باعث شکست در به ثمر رسیدن آن فعالیت شود.

اصل دوم؛ اختیارات و مسئولیت

در اصل دوم چهارده گانه مدیریت هنری فایول به اختیارات و مسئولیت اشاره کرده است, اختیاراتی که می تواند همراه با مشخص کردن یک فرد به عنوان سرپرست گروه و با اختیار ایجاد دستورات مشخص در حیطه فعالیت گروه باشد. این اختیارات که به سرپرست گروه داده می شود می بایست ایجاد مسئولیت در او نیز کند تا بتواند مسئولیت فعالیت یا عدم فعالیت اعضاء گروه خود را بپزیرد و برای بهبود عملکرد گروهی تلاش کند.

اصل سوم؛ نظم و انضباط

از نظر هنری فایول نظم و انضباط یکی از موارد مهم در اصول چهارده گانه مدیریت است. نظم و انضباط در انجام فعالیت ها باعث تسریع در موفقیت اعضاء تیم و در نهایت کل مجموعه شود. نظم در انجام کارها, نظم در به موقع تحویل دادن پروژه های گروهی از اصل های مهم مدیریت است و مانند بنزین خودرو عمل میکند. اگر فعالیت ها بدون نظم و انضباط پیش برود مانند خودرویی است که بنزین آن رو به اتمام است و امیدی به مقصد رسیدن نخواهد بود.

اصل چهارم؛ وحدت فرماندهی

چهارم اصل و اصول مدیریت در خصوص وحدت فرماندهی است, این بدان معناست که اعضاء گروه می بایست از فرد مشخص دستورات را دریافت کرده و با او در ارتباط باشند. اگر چند مدیر به اعضاء مشخص گروه دستوراتی بدهند می تواند باعث ایجاد سردرگمی میان اعضاء گروه و انجام فعالیت ها شود. پس یک مدیر کاربلد و آشنا به فن بیان می تواند میان اعضاء گروه و در راستای بهبود عملکرد مجموعه ایجاد هماهنگی و ارتباط مستمر کند.

اصل پنجم؛ وحدت هدف

در اصول چهارده گانه مدیریت هنری فایول, اصل پنجم در خصوص وحدت هدف صحبت شده است. وحدتی که شامل قراردادن فعالیت ها و دستورات مشخص برای انجام یک هدف مشخص در گروه است. بدین صورت کل اعضاء گروه برای به نتیجه رسیدن در هدف مشخص شده خود با هم همکاری کرده و هنگام مشکلات می توانند براحتی و با کمک هم آن را حل کنند. و درنهایت سرپرست گروه مسئول بررسی و ایجاد هماهنگی های لازم میان اعضاء در راستای عملکرد صحیح آنهاست.

اصل ششم؛ تبعیت تمایلات شخصی از تمایلات گروهی

در هر مجموعه تمایلات و منافع مشخصی وجود دارد, به منظور ایجاد یک ارتباط خوب و به ثمر رسیدن فعالیت های مجموعه, هنری فایل اصل ششم اصول چهارده گانه مدیریت را تبعیت تمایلات شخصی از تمایلات گروهی بیان کرده است. این بدان معناست که هر فرد در هر گروه از مجموعه می بایست شخصاً تمایل به انجام فعالیت های محوله از سوی مدیریت داشته باشد. اگر دستورات به صورت کاملاً امری و با ایجاد فشار بر روی فرد اعمال شود به طور قطع می توان گفت که این فعالیت به نتیجه مطلوب نخواهد رسید. پس بهتر است برای هر فرد با ایجاد انگیزه, فعالیت های متناسب با توانایی هایی ها و ارزش های او مشخص کرد.

اصل هفتم؛ پاداش کارکنان

در اصل ششم, به ایجاد انگیزه در هر فرد اشاره کردیم. اصل هفتم اصول چهارده گانه هنری فایول دقیقاً به همین مورد اشاره دارد, ایجاد انگیزه و روحیه در کارکنان با قرار دادن پاداش های مشخص برای هر فرد. برای افزایش بهره وری کارکنان مجموعه نیاز است تا با آنها همراه شد و در آنها ایجاد انگیزه کرد. این همراهی و انگیزه را می توان با قراردادن پاداش به راحتی بدست آورد. پاداش کارکنان را می توان به صورت قرارداد؛ پاداش های غیرنقدی (مانند, ترفیع درجه, تعریف از عملکرد وی, معرفی و تقدیر در مراسم مشخص) و پاداش های نقدی (اضافه حقوق, افزایش حقوق, قراردادن پاداش به عنوان عملکرد خوب و…).

اصل هشتم؛ ایجاد تمرکز

در اصل هشتم اصول مدیریت هنری فایول به ایجاد تمرکز یا تمرکز زایی اشاره شده است. از نظر هنری فایول تمرکز یک مجموعه به قدرت تصمیم گیری مدیران ارشد آن بستگی دارد, این بدان معناست که در هر مجموعه تصمیم ها و دستورات می بایست از جانب مدیران ارشد آن باشد تا تمرکز بخش های مختلف مجموعه حفظ و باعث ایجاد هماهنگی در آن شود. اگر سرپرست هر گروه بدون هماهنگی با مدیر ارشد دستورات خود را مطرح کند می تواند باعث ایجاد ناهماهنگی و شکست مجموعه شود.

اصل نهم؛ چارت سازمانی (زنجیره عددی)

 هنری فایول در اصل نهم از چهارده گانه مدیریت خود به ایجاد یک زنجیره یا چارت سازمانی اشاره کرده است. این چارت سازمانی می تواند بیانگر قدرت هر فرد در کل مجموعه باشد که این امر می تواند سطح مسئولیت ها و امکان بررسی و نظارت را برای هر فرد مشخص سازد. به عنوان مثال مدیران ارشد در بالای چارت قرار خواهند گرفت که می توانند بر کل گروه ها و افراد نظارت کامل داشته باشند.

اصل دهم؛ نظم و ترتیب

در این اصل دهم هنری فایول به نظم و ترتیب اشاره کرده است که این بدان معناست که هر می بایست در مکان مشخص خود در مجموعه فعالیت خود را انجام دهد. ساده تر یعنی هر فرد یا گروه با توجه به فعالیتی که در مجموعه انجام میدهند می بایست محل مشخصی داشته باشند تا در صورت نیاز افراد یا گروه های دیگر بتوانند به راحتی با آنها ارتباط برقرار کنند. این تنها شامل افراد یا گروه ها نمی شود بلکه می بایست تمامی تجهیزات و لوازم مورد نیاز در جایگاه های مشخص شده قرار داشته باشند و پس از استفاده افراد نیز مجدد در جایگاه تعیین شده قرار بگیرند.

اصل یازدهم؛ انصاف

در اصول چهارده گانه مدیریت فایول, انصاف اصل یازدهم آن است. انصاف و عدالت یکی از مهمترین عوامل در مدیریت صحیح یک مجموعه است. برخورد مناسب با کارکنان, مدیران و تمام افراد و گروه ها یکی از الزامات مدیریت صحیح و اصولی است. از نظر هنری فایول برخورد مناسب و داشتن انصاف و همدلی با کارکنان می تواند در رسیدن مجموعه به هدف, بسیار تاثیر گذار باشد.

اصل دوازدهم؛ ثبات افراد و کارکنان

در اصل دوازدهم اصول چهارده گانه مدیریت, هنری فایول به ثبات افراد و کارکنان اشاره کرده است. ثبات افراد در مجموعه و کاهش جابجایی ها می تواند منجر به کارایی بیشتر, بهبود عملکرد و قدرت تصمیم گیری و سرعت انجام کارها و در نهایت کاهش هزینه ها و ضرر و زیان های تغییر نیروی انسانی شود. این ثبات می تواند باعث ایجاد و احساس امنیت شغلی میان کارکنان شود و در نهایت از تحمیل هزینه های بیهوده در مجموعه جلوگیری کند.

اصل سیزدهم؛ ابتکار و ارائه ایده ها

هنری فایول در اصل سیزدهم خود از اصول چهارده گانه مدیریت به ابتکار و ایده ها اشاره کرده است. فایول اعتقاد داشت که مدیران و سرپرستان هر مجموعه می بایست به کارکنان خود قدرت ارائه و انجام ایده های خود را بدهند. این امر باعث ایجاد اشتیاق و احساس قدرت عملکرد در هر فرد شده و می تواند این اشتیاق را در سایر افراد را نیز ایجاد کند. بسیاری از این ابتکارها و ایده ها می تواند باعث افزایش سرعت و بهبود فعالیت های مجموعه شود.

اصل چهاردم؛ صمیمیت و رفاقت

اصل چهاردم و آخرین اصل از نگاه هنری فایول در اصول چهارده گانه مدیریت, صمیمیت و رفاقت میان تمامی اعضاء و افراد مجموعه از جمله مدیران و کارکنان است. یک مدیر موفق با کارکنان خود ایجاد صمیمیت و رفاقت می کند تا بتواند با آنها همدلی کرده و مشکلات آنها را برطرف کند. این امر نقش بسیار مهمی در موفقیت مجموعه خواهد داشت.

موفق باشید

امیر ریاضی

مشاور بهره برداری مجتمع های تجاری